Nhiều người thường mặc định run tay là dấu hiệu đầu tiên và điển hình nhất của bệnh Parkinson. Tuy nhiên, thực tế y khoa cho thấy có những triệu chứng âm thầm khác – không liên quan đến vận động – có thể xuất hiện từ rất sớm, thậm chí hàng thập kỷ trước khi bệnh được chẩn đoán chính thức.

Vì sao run tay không phải lúc nào cũng là Parkinson?

Theo thống kê, khoảng 20% người mắc Parkinson không hề có triệu chứng run tay ở giai đoạn đầu. Ngược lại, hiện tượng run tay (run lúc nghỉ) cũng có thể do nhiều nguyên nhân thần kinh khác gây ra.

Bác sĩ Rachel Dolhun (Cố vấn y khoa tại Quỹ Michael J. Fox) nhấn mạnh: “Quan niệm Parkinson chỉ là bệnh lý về vận động hiện đã lỗi thời. Thực tế, bệnh tác động đến toàn bộ cơ thể theo nhiều cách khác nhau.”

Giai đoạn “tiền triệu chứng”: Sự tiến triển âm thầm

Parkinson xảy ra khi các tế bào thần kinh sản xuất dopamine (chất kiểm soát vận động) bị tổn thương. Đáng lo ngại là khi các triệu chứng vận động (chậm chạp, cứng cơ, run) xuất hiện rõ rệt, thì khoảng 50 – 70% tế bào dopamine tại vùng chất đen của não đã bị mất đi. Việc nhận diện sớm các dấu hiệu trong “giai đoạn tiền triệu chứng” là chìa khóa vàng để chủ động theo dõi và chăm sóc sức khỏe thần kinh.

4 dấu hiệu cảnh báo sớm không thể lơ là

1. Suy giảm khứu giác kéo dài

Khác với mất mùi tạm thời do cảm cúm hay Covid-19, hơn 90% người bệnh Parkinson bị suy giảm khứu giác mãn tính.

  • Thời điểm xuất hiện: Có thể trước 20 năm so với thời điểm chẩn đoán.

  • Nguy cơ: Người bị mất khứu giác có nguy cơ mắc Parkinson cao gấp 5 lần người bình thường.

2. Rối loạn hành vi trong giấc ngủ mơ (REM)

Thông thường, cơ thể sẽ ở trạng thái bất động khi ngủ mơ. Tuy nhiên, nếu bạn thường xuyên nói chuyện, đấm đá hoặc cử động mạnh như đang “diễn” lại giấc mơ, đó là dấu hiệu cảnh báo. 50 – 70% người gặp tình trạng này có khả năng phát triển Parkinson trong vòng 5 – 10 năm sau đó.

3. Táo bón kéo dài

Đây là vấn đề tiêu hóa phổ biến nhưng lại liên quan mật thiết đến thần kinh ruột. Những người đi tiêu ít hơn 1 lần/ngày có nguy cơ mắc Parkinson cao hơn đáng kể. Khoảng 2/3 bệnh nhân Parkinson từng trải qua tình trạng táo bón kéo dài nhiều tuần trước khi phát bệnh.

4. Chóng mặt khi đứng lên (Hạ huyết áp tư thế)

Nếu bạn thường xuyên thấy choáng váng, tối sầm mặt mũi khi chuyển từ tư thế nằm/ngồi sang đứng mà không do mất nước hay hạ đường huyết, hãy cẩn trọng. Khoảng một nửa số trường hợp hạ huyết áp tư thế có nguồn gốc thần kinh có liên quan đến Parkinson.

Lời khuyên từ MEDIC Cà Mau

Hiện nay, các dấu hiệu trên chưa đủ để khẳng định chắc chắn 100% bạn mắc Parkinson, vì chúng có thể do nhiều bệnh lý khác gây ra. Tuy nhiên, nếu bạn hoặc người thân xuất hiện cùng lúc nhiều dấu hiệu trên, đặc biệt khi có tiền sử gia đình mắc bệnh, việc thăm khám sớm là cực kỳ cần thiết. Đừng đợi đến khi run tay mới đi khám! Nhận diện sớm giúp chúng ta chủ động hơn trong việc điều trị và làm chậm tiến triển của bệnh.

Lưu ý: Nội dung bài viết nhằm cung cấp thông tin y học thường thức, không thay thế cho chẩn đoán chuyên môn. Để được tư vấn chính xác, quý khách vui lòng liên hệ Bệnh viện MEDIC Cà Mau để được thăm khám và tầm soát sớm.